Funksiyaların limitləri — dərslikdəki kimi daxil edin, addım-addım həlli və dəftərə yazılışı alın
Funksiyanın limiti
Dəftərə yazılış
Yoxlama: nöqtənin yaxınlığında funksiyanın qiymətləri
📚 Nəzəriyyə: limitləri necə tapırlar
Əvvəlcə — yerinə qoyma. Funksiya nöqtədə təyin olunubsa və kəsilməzdirsə (çoxhədli, məxrəci sıfırdan fərqli kəsr, kök, sinus, öz oblastında loqarifm), limit onun qiymətinə bərabərdir: x → 2 olduqda lim (x² + 3x) = 2² + 3·2 = 10.
0/0 qeyri-müəyyənliyi çoxhədlilərdən ibarət kəsrdə surət və məxrəcin x − a ifadəsinə bölündüyünü göstərir. Onları vuruqlara ayırırlar (ortaq vuruğun çıxarılması, kvadratlar fərqi, kvadrat üçhədlinin kökləri, kublar fərqi, Horner sxemi ilə x − a ifadəsinə bölmə), ixtisar edir və yenidən yerinə qoyurlar. İfadədə kök varsa, surəti və məxrəci qoşma ifadəyə vururlar: (√a − b)(√a + b) = a − b².
c/0, burada c ≠ 0: limit sonsuzdur və nöqtənin solunda və sağında məxrəcin işarəsi vacibdir. İşarələr müxtəlifdirsə, −∞ və +∞ birtərəfli limitləri müxtəlifdir: Azərbaycanda və MDB ölkələrində limitin ∞-a (işarəsiz sonsuzluğa) bərabər olduğunu yazırlar, əksər ölkələrdə isə limitin olmadığını.
Sonsuzluqda kəsri x-in ən böyük qüvvətinə bölürlər: x → ∞ olduqda 1/x, 1/x²… kəsrləri sıfra yaxınlaşır. Nəticə dərəcələrdən asılıdır: surətinki kiçikdirsə — limit 0, bərabərdirsə — böyük əmsalların nisbəti, surətinki böyükdürsə — sonsuzluq. Köklərin fərqini (∞ − ∞) qoşma ifadəyə vurub bölürlər; kəsrlərin fərqini ortaq məxrəcə gətirirlər.
Görkəmli limitlər. Birinci: x → 0 olduqda sin x/x → 1, ikinci: x → ∞ olduqda (1 + 1/x)ˣ → e. Onlardan u → 0 olduqda ekvivalentliklər alınır: sin u ~ u, tg u ~ u, arcsin u ~ u, 1 − cos u ~ u²/2, eᵘ − 1 ~ u, aᵘ − 1 ~ u ln a, ln(1 + u) ~ u, √(1 + u) − 1 ~ u/2. Hasildə və qismətdə sonsuz kiçiyi ekvivalenti ilə əvəz edirlər: lim sin 3x/(5x) = lim 3x/(5x) = 3/5. Bir çox ölkədə bunun əvəzinə vurub bölürlər: (sin 3x/(3x))·(3x/(5x)) → 1·3/5. 1^∞ qeyri-müəyyənliyi belə açılır: lim Bᴱ = e^(lim (B − 1)·E).
Lopital qaydası. Əgər x → a olduqda surət və məxrəcin hər ikisi sıfra və ya hər ikisi sonsuzluğa yaxınlaşırsa, sağ tərəfdəki limit varsa, lim f/g = lim f′/g′ olur. Surət və məxrəc ayrılıqda diferensiallanır, qismət qaydası ilə yox. 0·∞ şəklində qeyri-müəyyənlik əvvəlcə kəsr şəklində yazılır (x ln x = ln x/(1/x)), ∞ − ∞ ortaq məxrəcə gətirilir, 0⁰ və ∞⁰ isə e vasitəsilə yazılır: Bᴱ = e^(E·ln B). Kalkulyator Lopital qaydasını yalnız vuruqlara ayırma və görkəmli limitlər kömək etmədikdə tətbiq edir və hər tətbiqdən sonra onları yenidən sınayır.
Birtərəfli limit — x nöqtəyə yalnız bir tərəfdən yaxınlaşdıqda. Azərbaycanda, MDB ölkələrində və Yaponiyada x → 2 − 0 (soldan) və x → 2 + 0 (sağdan) yazırlar, əksər ölkələrdə — x → 2⁻ və x → 2⁺. Hər iki birtərəfli limit bərabərdirsə, nöqtədə limit var.
Sərbəst yazılış: (x^2-4)/(x-2), sqrt(x+2) və ya √, nöqtə — ədəd, kəsr (1/2), pi/2, inf, +∞ və ya −∞. Tamamilə yapışdırmaq olar: lim x->2 (x^2-4)/(x-2).
Tez-tez verilən suallar
Bu pulsuzdur?
Bəli, bu kalkulyator pulsuzdur və qeydiyyat tələb etmir. Bütün hesablamalar serverdə deyil, birbaşa brauzerdə aparılır.