نامعادله‌ها — مثل کتاب درسی بنویسید و حل گام‌به‌گام و محور اعداد را بگیرید

نامعادله

درج در فرمول:
امتحان کنید:

دستگاه نامعادلات

هر نامعادله در یک سطر. جواب دستگاه اشتراک جواب‌هاست؛ روی محور اعداد جواب هر نامعادله دیده می‌شود

امتحان کنید:
📚 نظریه: نامعادله‌ها را چگونه حل کنیم

نامعادلهٔ درجهٔ اول مثل معادله حل می‌شود: جمله‌های دارای x به چپ، عددها به راست، سپس تقسیم بر ضریب x. قاعدهٔ اصلی: اگر دو طرف را در عددی منفی ضرب یا بر آن تقسیم کنیم، جهت نامساوی عوض می‌شود: −2x > 6 → x < −3.

نامعادلهٔ درجهٔ دوم ax² + bx + c > 0 با ریشه‌ها و سهمی حل می‌شود: سه‌جمله‌ای بیرون ریشه‌ها هم‌علامت a و بین ریشه‌ها مخالف علامت a است؛ اگر a > 0 باشد، دهانهٔ سهمی رو به بالاست. اگر ریشه نداشته باشد (D < 0)، روی تمام محور هم‌علامت a است.

جدول تعیین علامت: همه را به یک طرف می‌بریم، تجزیه می‌کنیم و ریشه‌ها را روی محور اعداد مشخص می‌کنیم. ریشه‌ها محور را به بازه‌هایی تقسیم می‌کنند که در هر کدام علامت عبارت ثابت است. علامت را با جای‌گذاری یک عدد دلخواه از بازه پیدا می‌کنیم و جواب، بازه‌های با علامت مورد نظر است. عاملی که توان زوج دارد در ریشهٔ خود تغییر علامت نمی‌دهد.

نامعادلهٔ گویا را نباید در مخرج ضرب کرد، چون علامت مخرج معلوم نیست. همه را به یک طرف می‌بریم، مخرج مشترک می‌گیریم و جدول تعیین علامت رسم می‌کنیم. ریشه‌های مخرج روی محور همیشه توخالی‌اند: در آن‌ها کسر تعریف نشده است.

نامعادلهٔ قدرمطلقی: اگر c > 0 باشد، |A| < c هم‌ارز −c < A < c است و |A| > c یعنی A > c یا A < −c. اگر چند قدرمطلق باشد، صفرهای عبارت‌های داخلشان محور را به بازه‌هایی تقسیم می‌کنند؛ در هر بازه قدرمطلق‌ها را با توجه به علامت برمی‌داریم، حل می‌کنیم و جواب‌ها را اجتماع می‌گیریم. در آلمان و اسلواکی هر نامعادلهٔ قدرمطلقی را همین‌طور، با بررسی حالت‌ها، حل می‌کنند.

دستگاه نامعادلات چند نامعادله است که باید هم‌زمان برقرار باشند. هر کدام را حل می‌کنیم و جواب‌ها را روی یک محور اعداد نشان می‌دهیم؛ جواب دستگاه اشتراک آن‌هاست. برای نیم‌خط‌ها: x > 2 و x > 5 جواب x > 5 را می‌دهند، و x > 2 و x < 5 جواب 2 < x < 5 را. در «یا» برعکس است: اجتماع جواب‌ها را می‌گیریم.

نامعادله‌های نمایی و لگاریتمی با استفاده از یکنوایی حل می‌شوند: اگر پایه a > 1 باشد، توابع aˣ و logₐx صعودی‌اند و جهت نامساوی تغییر نمی‌کند؛ اگر 0 < a < 1 باشد نزولی‌اند و جهت عوض می‌شود: (1/2)ˣ ≥ (1/2)⁻² → x ≤ −2. عدد را به صورت توان یا لگاریتم در همان پایه می‌نویسند: 8 = 2³، 2 = log₃9. در نامعادلهٔ لگاریتمی ابتدا دامنه را پیدا می‌کنند (داخل لگاریتم فقط عدد مثبت)، و جواب اشتراک مجموعهٔ به‌دست‌آمده با دامنه است. نوشتن: 2^(x+1)>8، log_3(x-1)<2.

نامعادله‌های رادیکالی با دستگاه حل می‌شوند. جذر وقتی تعریف شده است که عبارت زیر رادیکال نامنفی باشد، و خودش هرگز منفی نیست. پس √f < g همان دستگاه f ≥ 0, g > 0, f < g² است، و √f > g به دو حالت تقسیم می‌شود: g < 0, f ≥ 0 یا g ≥ 0, f > g². فقط وقتی می‌توان دو طرف را به توان دو رساند که هر دو نامنفی باشند. نوشتن: sqrt(x+2)>x یا √(x+2)>x.

نوشتن جواب: پرانتز یعنی سرِ بازه جزو جواب نیست (علامت اکید < یا >، بی‌نهایت) و کروشه یعنی جزو جواب است (≤ یا ≥). در ایران جواب را به‌صورت بازه می‌نویسند: (−∞, 2) ∪ [3, +∞). در فرانسه و آلمان ]−∞ ; 2[ ∪ [3 ; +∞[ می‌نویسند و در لهستان سرِ بسته را با ⟨3 نشان می‌دهند. این ابزار به شیوهٔ زبان صفحه می‌نویسد و هر دو شکل را می‌دهد: نامساوی‌ها و بازه‌ها.

ورود آزاد: x^2-5x+6>0، (x+3)/(x-2)<=0، -3<2x+1<=5. علامت‌های نااکید: <= و >= یا ≤ و ≥ از دکمه‌های بالای کادر.

سوالات متداول

آیا رایگان است؟

بله، این ماشین‌حساب رایگان است و به ثبت‌نام نیاز ندارد. همه محاسبات مستقیماً در مرورگر انجام می‌شود، نه روی سرور.