ماشینحساب ماتریس — هر مرحله همانطور نوشته میشود که روی کاغذ مینویسید
عمل
راهحل
📚 نظریه: چگونه این را با دست حل میکنند
روش حذفی گاوس ابزار اصلی کار با ماتریسهاست. سه عمل سطری مقدماتی مجاز است: جابهجا کردن دو سطر، ضرب یک سطر در عدد ناصفر و افزودن مضربی از یک سطر به سطر دیگر. این اعمال جوابهای دستگاه را تغییر نمیدهند.
دترمینان عددی است که نشان میدهد ماتریس تکین است یا نه. اگر det A = 0 باشد، ماتریس وارون ندارد و دستگاه A·x = b جواب یکتا ندارد. برای 2×2: det = a₁₁·a₂₂ − a₁₂·a₂₁؛ ماتریسهای بزرگتر را روی سطر اول بسط میدهیم: هر عنصر آن در همسازهاش Aᵢⱼ = (−1)ⁱ⁺ʲ·Mᵢⱼ ضرب میشود که در آن کهاد Mᵢⱼ دترمینان ماتریس پس از حذف سطر i و ستون j است.
ماتریس وارون با فرمول A⁻¹ = (1/det A)·adj A محاسبه میشود: همسازههای همهٔ عناصر را مییابیم، در یک ماتریس مینویسیم، آن را ترانهاده میکنیم (ماتریس الحاقی adj A به دست میآید) و هر عنصر را بر دترمینان تقسیم میکنیم. بررسی: A·A⁻¹ = E.
رتبه تعداد سطرهای ناصفر پس از پلکانی کردن ماتریس است، یعنی تعداد معادلههایی که واقعاً مستقلاند.
ضرب ماتریسها: درایهٔ cᵢⱼ برابر است با مجموع حاصلضربهای درایههای متناظر سطر i ماتریس اول و ستون j ماتریس دوم. به همین دلیل تعداد ستونهای A باید با تعداد سطرهای B برابر باشد و در حالت کلی A×B ≠ B×A.
مقدارها و بردارهای ویژه. عدد λ و بردار ناصفر v مقدار ویژه و بردار ویژهاند اگر A·v = λ·v. در این صورت (A − λE)·v = 0 و جواب ناصفر فقط وقتی هست که det(A − λE) = 0 — این معادلهٔ مشخصه است. ریشههای آن مقدارهای ویژهاند؛ برای هر کدام دستگاه (A − λE)·v = 0 را حل میکنند. بردارهای ویژه را با مؤلفههای صحیح مینویسند: هر c·v با c ≠ 0 هم بردار ویژه است، پس پاسخهای (1, 2, −1) و (2, 4, −2) یکیاند.
روشها. دستگاهی با ماتریس مربعی را به سه روش حل میکنند: روش حذفی گاوس، قاعدهٔ کرامر و روش ماتریس وارون X = A⁻¹·B (برنامهٔ CBSE در هند فقط از روش آخر استفاده میکند). وارون را با همسازهها یا با روش گاوس–جردن پیدا میکنند: E را سمت راست A مینویسند و با عملیات سطری A را به E تبدیل میکنند — سمت راست A⁻¹ به دست میآید. دترمینان 3×3 را با قاعدهٔ ساروس راحت میتوان حساب کرد. روش پیشفرض همان است که در مدرسههای کشور شما درس میدهند و میتوانید آن را عوض کنید.
خانهها عدد صحیح، اعشاری (1.5) و کسری (2/3) میپذیرند — همهٔ محاسبات با کسرهای دقیق انجام میشود و خطای گرد کردن ندارد.
سوالات متداول
آیا رایگان است؟
بله، این ماشینحساب رایگان است و به ثبتنام نیاز ندارد. همه محاسبات مستقیماً در مرورگر انجام میشود، نه روی سرور.