İfadeleri sadeleştirin ve polinomları çarpanlarına ayırın — adım adım, okuldaki gibi
İfade
Defterdeki yazılışı
📚 Teori: ifadeler nasıl sadeleştirilir, polinomlar nasıl çarpanlarına ayrılır
Bir ifadeyi sadeleştirmek için parantezler açılır ve benzer terimler toplanır — harf kısmı aynı olan terimler (3x² ile −x² benzerdir, 3x² ile 3x değildir). Bir parantez dağılma özelliğiyle açılır: a(b + c) = ab + ac; parantezlerin çarpımı ise birinci parantezdeki her terimi ikincideki her terimle çarparak açılır. Parantezin önündeki eksi, içindeki her terimin işaretini değiştirir.
Özdeşlikler işi kısaltır: (a + b)² = a² + 2ab + b², (a − b)² = a² − 2ab + b², (a − b)(a + b) = a² − b², (a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³, a³ + b³ = (a + b)(a² − ab + b²), a³ − b³ = (a − b)(a² + ab + b²). Sağdan sola okunduğunda aynı özdeşlikler polinomları çarpanlarına ayırır.
Çarpanlarına ayırmak, bir polinomu çarpım şeklinde yazmaktır. Ders kitabındaki sıra: 1) ortak çarpan parantezine almak (katsayıların EBOB'u ve tüm terimlerde ortak olan harfler, her biri en küçük kuvvetiyle); 2) bir özdeşlik uygulamak; 3) gruplandırma — terimleri ortak parantezi olan gruplara ayırmak; 4) ikinci dereceden üç terimli ax² + bx + c. Hiçbir çarpan daha fazla ayrılamayana kadar devam edilir.
İkinci dereceden üç terimli farklı ülkelerde farklı biçimde çarpanlarına ayrılır; sayfa, sayfanın dilinde nasıl yapılıyorsa öyle yazar. Türkiye'de, İngilizce konuşulan ülkelerde, Hindistan'da, Endonezya'da ve Arap ülkelerinde orta terim ayrılır: çarpımı ac, toplamı b olan iki sayı bulunur, sonra gruplandırılır. Rusya, Fransa, Almanya, İspanya, İtalya, Polonya ve Brezilya'da kökler diskriminantla bulunur: ax² + bx + c = a(x − x₁)(x − x₂). Çin, Japonya ve Malezya'da çapraz yöntem kullanılır: a = a₁a₂, c = c₁c₂, a₁c₂ + a₂c₁ = b.
Bir rasyonel ifade, payı ve paydası ortak bir çarpana sahipse sadeleşir: önce ikisi de çarpanlarına ayrılır, sonra ortak çarpan sadeleştirilir. Toplama ve çıkarma ortak payda ile yapılır; çarpma — pay ile pay, payda ile payda; bölme — ters çevrilmiş kesirle çarpma. Payda hiçbir zaman sıfır olamaz, bu yüzden sayfa tanım koşulunu yazar: sadeleştirmeden sonra sonuç, ilk kesre yalnızca bu değerlerde eşittir.
Kendinizi nasıl kontrol edersiniz: sonucu açın — ilk ifade geri gelmelidir; ya da harfin yerine hem ifadede hem sonuçta aynı sayıyı koyun — değerler aynı çıkmalıdır. Sayfa bu kontrolü her sonuç için yapar ve kontrolden geçmeyen bir sonucu asla göstermez.
Sık yapılan hatalar
- (a + b)² ≠ a² + b²: ortadaki 2ab terimi eksik. Doğrusu: (a + b)² = a² + 2ab + b².
- Parantezin önündeki eksi her terimin işaretini değiştirir: −(x − 3) = −x + 3, −x − 3 değil.
- Yalnızca çarpanlar sadeleşir: (x + 2)/2 ≠ x + 1 ve (x² + 4)/(x + 2) ≠ x + 2.
- Eksik ayırma: x(x² − 4) ifadesinde parantez hâlâ ayrılabilir — x(x − 2)(x + 2).
- Kaybolan çarpan: 2x² − 8 = 2(x − 2)(x + 2), (x − 2)(x + 2) değil.
- a² + b² kareler toplamı, iki kare farkının aksine, reel katsayılarla çarpanlarına ayrılmaz.
- Sadeleştirmeden sonra koşullar kalır: (x² − 4)/(x − 2) = x + 2 yalnızca x ≠ 2 için.
Serbest yazım: (x+3)^2-(x-2)(x+2), x2-5x+6 (x2, x² demektir), (x^2-9)/(x+3); kesirleri bölmek için a/b : c/d yazın. Herhangi bir Latin harfi kullanılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Ücretsiz mi?
Evet, bu hesaplayıcı ücretsizdir ve kayıt gerektirmez. Tüm hesaplamalar bir sunucuda değil, doğrudan tarayıcınızda yapılır.