Ikki o‘zgaruvchili funksiyalarning 3D grafiklari — sirtni sichqoncha bilan aylantiring
Funksiya z = f(x, y)
Brauzeringizda WebGL o‘chirilgan ko‘rinadi — 3D grafik chizib bo‘lmaydi. Apparat tezlashtirishni yoqing yoki sahifani boshqa brauzerda oching.
Aylantirish uchun torting, masshtab uchun g‘ildirak yoki chimdish. Sirtning balandligi — z qiymati; rang ham balandlikni ko‘rsatadi — pastki rangdan yuqori rangga.
Funksiyani tekshirish
≤ va ≥ belgilarini <= va >= ko‘rinishida yozish mumkin
📚 Nazariya: 3D grafikni qanday o‘qish kerak
Ikki o‘zgaruvchili funksiya z = f(x, y) har bir (x, y) sonlar juftiga bitta z sonini mos qo‘yadi. Oddiy grafik y = f(x) sonlar o‘qi ustidagi chiziq bo‘lsa, ikki o‘zgaruvchili funksiya grafigi tekislik ustidagi sirtdir: polning har bir (x, y) nuqtasida sirt z balandlikka ko‘tarilgan.
Misol: z = x² + y² — «kosa». Markazda (0, 0) balandlik nol, markazdan uzoqlashgan sari sirt balandroq ko‘tariladi. z = x² − y² esa «egar»: bir o‘q bo‘ylab sirt yuqoriga, ikkinchisi bo‘ylab pastga egiladi.
Bunday sirtlar joy relyefini (koordinatalarga qarab balandlik), plita haroratini (joylashuvga qarab issiqlik), xonadagi tovush balandligini tasvirlaydi. Xaritadagi bir xil balandlik chiziqlari — shunday sirtning gorizontal tekisliklar bilan kesimlari.
Yozish mumkin: + − * / ^, qavslar, sin cos tan sqrt abs ln log exp, pi va e doimiylari, x va y o‘zgaruvchilari. Ko‘paytirishni tushirib qoldirsa bo‘ladi: 2x, ammo o‘zgaruvchilar orasida aniq yozing: x*y.
Ikki o‘zgaruvchili funksiya ekstremumi shunday topiladi: xususiy hosilalarni topib, ikkalasini nolga tenglaymiz va sistemani yechamiz — bular statsionar nuqtalar. So‘ng har bir nuqtada ikkinchi hosilalar A = ∂²z/∂x², B = ∂²z/∂x∂y, C = ∂²z/∂y² va Δ = AC − B² hisoblanadi: Δ > 0 da ekstremum bor (A > 0 da minimum, A < 0 da maksimum), Δ < 0 da yo‘q (egar nuqta), Δ = 0 da qo‘shimcha tekshirish kerak. Boshqa mamlakatlarda xuddi shu shart rt − s², det H yoki D = f_xx·f_yy − (f_xy)² ko‘rinishida yoziladi — yechuvchi sahifa tiliga mos yozuvni oladi.
z = f(x, y) sirtga M₀(x₀; y₀) nuqtada urinma tekislik: z − z₀ = ∂z/∂x(M₀)·(x − x₀) + ∂z/∂y(M₀)·(y − y₀). Normal — o‘sha nuqtadan tekislikka perpendikulyar o‘tgan to‘g‘ri chiziq: (x − x₀)/A = (y − y₀)/B = (z − z₀)/C, bu yerda A, B, C — tekislikning Ax + By + Cz + D = 0 umumiy tenglamasi koeffitsiyentlari.
Yopiq sohadagi eng katta va eng kichik qiymatlar. Soha ichidagi statsionar nuqtalar topiladi, so‘ng chegara tekshiriladi: har bir kesmada uning tenglamasi qo‘yiladi (y = 0, x = 3, y = 6 − x…), bir o‘zgaruvchili funksiya hosil bo‘ladi va uning hosilasi nolga teng bo‘lgan joy izlanadi; uchlar qo‘shiladi va barcha nuqtalardagi funksiya qiymatlari taqqoslanadi. φ(x, y) = 0 shartdagi f(x, y) ning shartli ekstremumi Lagranj usuli bilan topiladi: L = f + λφ, L ning x va y bo‘yicha xususiy hosilalari nolga tenglanadi va shartning o‘zi qo‘shiladi. Aylana yoki ellips shaklidagi chegara ham shunday tekshiriladi.
Tez-tez beriladigan savollar
Bu bepulmi?
Ha, bu kalkulyator bepul va ro‘yxatdan o‘tishni talab qilmaydi. Hammasi serverda emas, to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzerda hisoblanadi.
← Barcha matematika vositalari