Matritsa kalkulyatori — har bir qadam qog‘ozga yozganingizdek yoziladi

Amal

Sinab ko‘ring:
📚 Nazariya: buni qo‘lda qanday yechish mumkin

Gauss usuli — matritsalar uchun asosiy usul. Satrlar ustida uchta elementar amal ruxsat etiladi: ikki satrni almashtirish, satrni noldan farqli songa ko‘paytirish va bir satrga boshqasining karralisini qo‘shish. Ular sistema yechimlarini o‘zgartirmaydi.

Determinant — matritsa xos (singular) yoki yo‘qligini ko‘rsatuvchi son. Agar det A = 0 bo‘lsa, matritsaning teskarisi yo‘q va A·x = b sistemaning yagona yechimi bo‘lmaydi. 2×2 uchun det = a₁₁·a₂₂ − a₁₂·a₂₁; kattaroq matritsalar birinchi satr bo‘yicha yoyiladi: uning har bir elementi o‘z algebraik to‘ldiruvchisi Aᵢⱼ = (−1)ⁱ⁺ʲ·Mᵢⱼ ga ko‘paytiriladi, bu yerda minor Mᵢⱼ — i satri va j ustuni o‘chirilgan matritsaning determinanti.

Teskari matritsa A⁻¹ = (1/det A)·adj A formulasi bilan hisoblanadi: barcha elementlarning algebraik to‘ldiruvchilarini topamiz, ularni matritsaga yozamiz, uni transponerlaymiz (qo‘shma matritsa adj A hosil bo‘ladi) va har bir elementni determinantga bo‘lamiz. Tekshirish: A·A⁻¹ = E.

Rang — pog‘onali ko‘rinishdagi noldan farqli satrlar soni, ya’ni nechta tenglama haqiqatan mustaqil ekani.

Matritsalarni ko‘paytirish: cᵢⱼ elementi birinchi matritsaning i-satri bilan ikkinchisining j-ustunining skalyar ko‘paytmasi. Shuning uchun A ustunlari soni B satrlari soniga teng bo‘lishi kerak va umuman A×B ≠ B×A.

Xos sonlar va xos vektorlar. Agar A·v = λ·v bo‘lsa, λ son va nolmas v vektor xos deyiladi. Unda (A − λE)·v = 0 va nolmas yechim faqat det(A − λE) = 0 bo‘lganda bor — bu xarakteristik tenglama. Uning ildizlari — xos sonlar; har biri uchun (A − λE)·v = 0 sistemasi yechiladi. Vektorlar butun koordinatalar bilan yoziladi: c ≠ 0 da barcha c·v vektorlar ham xos, shuning uchun (1; 2; −1) va (2; 4; −2) javoblari bir xil.

Usullar. Kvadrat matritsali sistema uch usulda yechiladi: Gauss usuli, Kramer formulalari va X = A⁻¹·B matritsa usuli (Hindistonda CBSE dasturida — faqat shu usul). Teskari matritsa algebraik to‘ldiruvchilar orqali yoki Gauss–Jordan usulida topiladi: A ning o‘ng tomoniga E yoziladi va satrlar bilan A ni E ga aylantiriladi — o‘ng tomonda A⁻¹ hosil bo‘ladi. 3×3 determinantni Sarryus (uchburchaklar) qoidasi bilan hisoblash qulay. Odatiy usul mamlakatingiz maktabida qanday o‘rgatilsa, shunday tanlangan — uni almashtirish mumkin.

Kataklarga butun sonlar, o‘nli kasrlar (1.5) va kasrlar (2/3) kiritish mumkin — barcha hisoblar aniq kasrlarda bajariladi, yaxlitlash xatolarisiz.

Tez-tez beriladigan savollar

Bu bepulmi?

Ha, bu kalkulyator bepul va ro‘yxatdan o‘tishni talab qilmaydi. Hammasi serverda emas, to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzerda hisoblanadi.