Guruhlashlar, o‘rinlashtirishlar, o‘rin almashtirishlar va ehtimollik — darslikdagidek qadamma-qadam yechim bilan
Tanlanganlarning o‘rni almashtirilsa, boshqa variant chiqadimi?
Bitta elementni bir necha marta olish mumkinmi?
Harflarning o‘rnini almashtirib, nechta turli so‘z tuzish mumkin. So‘z o‘rniga har bir element necha marta takrorlanishini kiritish mumkin: 3 2 2.
Ehtimollikni kasr (1/6), o‘nli kasr (0,8) yoki foiz (80 %) ko‘rinishida kiriting.
Barcha 36 natija: birinchi kubik — satrlar, ikkinchisi — ustunlar
Qadamma-qadam yechim
📚 Nazariya: o‘rin almashtirishlar, o‘rinlashtirishlar, guruhlashlar va ehtimollik
Ko‘paytirish qoidasi. Agar birinchi tanlovni n usulda, ikkinchisini m usulda amalga oshirish mumkin bo‘lsa, ikkalasini birga n·m usulda amalga oshirish mumkin. Kombinatorikaning barcha formulalari shundan kelib chiqadi: 25 kishidan sardor, o‘rinbosar va xazinachini 25·24·23 usulda tanlash mumkin.
Asosiy savol — tartib muhimmi. Tanlanganlarning o‘rnini almashtiring: boshqa variant chiqsa (o‘rinlar, rollar, kod raqamlari), tartib muhim — bular o‘rinlashtirishlar Aₙᵏ = n!/(n − k)!, barcha n ta tanlansa — o‘rin almashtirishlar Pₙ = n!. Variant o‘zgarmasa (jamoa, to‘plam, navbatchilar), tartib muhim emas — bular guruhlashlar Cₙᵏ = n!/(k!·(n − k)!).
Nega k! ga bo‘lamiz. k ta elementdan iborat har bir to‘plamni k! usulda tartiblash mumkin, shuning uchun tartiblangan tanlovlar k! marta ko‘p: Cₙᵏ = Aₙᵏ/k!. A, B, C uchta harfi 6 ta o‘rinlashtirish beradi, lekin guruhlash bitta.
Takrorlanishi bilan. Elementlarni qayta olish mumkin bo‘lsa (kod raqamlari), k ta o‘rinning har biri n usulda to‘ldiriladi: nᵏ. Takrorlanuvchi guruhlashlar (uch xil pirojniydan 4 ta) oddiy guruhlashlarga keltiriladi: Cₙ₊ₖ₋₁ᵏ. Takrorlanuvchi harflardan so‘zlar: n! bir xil harflar sonlarining faktoriallariga bo‘linadi — MATEMATIKA 10!/(2!·3!·2!) ta so‘z beradi.
Klassik ehtimollik P(A) = m/n: m — qulay natijalar soni, n — barcha teng imkoniyatli natijalar soni, 0 ≤ P(A) ≤ 1. Ikkita kubikda natijalar 6·6 = 36 ta. «Kamida bittasi»ni sanash uzoq bo‘lsa, qarama-qarshi hodisa qulayroq: P(A) = 1 − P(Ā).
Bernulli formulasi. Agar tajriba n marta bog‘liqsiz takrorlansa va har birida muvaffaqiyat ehtimolligi p bo‘lsa, roppa-rosa k ta muvaffaqiyat ehtimolligi Pₙ(k) = Cₙᵏ·pᵏ·qⁿ⁻ᵏ, bu yerda q = 1 − p. Bu yerdagi guruhlashlar — n ta tajribaning qaysilarida muvaffaqiyat bo‘lganini tanlash usullari soni.
Ko‘p uchraydigan xatolar: rollar har xil bo‘lganda o‘rinlashtirish o‘rniga guruhlash olish; k! ga bo‘lishni unutish; «kamida bittasi»ni «roppa-rosa bittasi» deb sanash; ehtimollik-javobni qisqartirmaslik yoki 1 dan katta olish; idishda usullar sonini emas, ehtimolliklarni ko‘paytirish.
Tez-tez beriladigan savollar
Bu bepulmi?
Ha, bu kalkulyator bepul va ro‘yxatdan o‘tishni talab qilmaydi. Hammasi serverda emas, to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzerda hisoblanadi.
← Barcha matematika vositalari