Phương trình và hệ phương trình — nhập như trong sách giáo khoa, nhận lời giải từng bước
Phương trình
Hệ phương trình bậc nhất
📚 Lý thuyết: cách giải phương trình
Phương trình bậc nhất ax + b = 0 được giải bằng cách chuyển vế: các hạng tử chứa x sang trái, các số sang phải (khi chuyển vế thì đổi dấu), rồi chia cả hai vế cho hệ số của x.
Phương trình bậc hai ax² + bx + c = 0 được giải bằng biệt thức D = b² − 4ac. Nếu D > 0 — hai nghiệm, D = 0 — một nghiệm, D < 0 — vô nghiệm thực. Nghiệm: x = (−b ± √D) / 2a.
Ở trường, phương trình bậc ba ax³ + bx² + cx + d = 0 được giải bằng cách nhẩm nghiệm: nếu có nghiệm “đẹp” (hữu tỉ), nó chắc chắn nằm trong các số ±p/q, trong đó p là ước của hệ số tự do và q là ước của hệ số cao nhất. Tìm được nghiệm rồi, chia đa thức cho (x − nghiệm) và còn lại một phương trình bậc hai thông thường.
Phương trình bậc 4 trở lên trước hết được rút gọn: đặt x làm nhân tử chung, và nếu phương trình chỉ có x⁴, x² và một số (phương trình trùng phương) thì đặt t = x². Nếu không đặt ẩn phụ được, ta tìm nghiệm hữu tỉ trong các số ±p/q và chia đa thức cho (x − nghiệm). Khi không có nghiệm chính xác, ta tìm chúng bằng phương pháp số, còn định lý Sturm cho biết chính xác số nghiệm.
Phương trình chứa ẩn ở mẫu được nhân với mẫu số chung, nhưng trước hết phải viết điều kiện xác định: mẫu số khác 0. Phương trình chứa căn được bình phương khi vế kia không âm. Phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối được giải theo định nghĩa hoặc bằng phương pháp chia khoảng. Nghiệm nào vi phạm điều kiện là nghiệm ngoại lai và bị loại.
Phương trình mũ aˣ = b giải như sau: nếu b là lũy thừa của a hoặc đưa được về cùng cơ số thì cho các số mũ bằng nhau; nếu b ≤ 0 thì vô nghiệm vì aˣ > 0; ngược lại, theo định nghĩa lôgarit, x = logₐb. Nếu có a²ˣ và aˣ thì đặt t = aˣ, t > 0. Phương trình lôgarit bắt đầu bằng điều kiện xác định: biểu thức dưới dấu lôgarit phải dương. Dùng tính chất lôgarit để đưa về một lôgarit rồi áp dụng định nghĩa: logₐf = c ⇔ f = aᶜ. Nghiệm không thỏa điều kiện xác định bị loại. Cách nhập: 2^(x+1)=8, log_3(x-1)=2, ln x, log x.
Hệ phương trình bậc nhất được giải bằng phương pháp khử Gauss: cộng các phương trình với nhau để lần lượt khử các ẩn cho đến khi phương trình cuối chỉ còn một ẩn; sau đó thế các giá trị tìm được từ dưới lên (thế ngược).
Viết tự do: 2x+6=0, 3(x-1)=2x+5, y*9; phân số và số thập phân đều được. Căn viết sqrt(x+3) hoặc √(x+3), giá trị tuyệt đối |x-2|. Trong hệ, mỗi dòng là một phương trình, ẩn là chữ cái tùy ý (x, y, z…).
Câu hỏi thường gặp
Công cụ này miễn phí chứ?
Có, máy tính này miễn phí và không cần đăng ký. Mọi phép tính đều diễn ra ngay trong trình duyệt, không phải trên máy chủ.