Bất phương trình — nhập như trong sách giáo khoa, nhận lời giải từng bước và trục số

Bất phương trình

Chèn vào công thức:
Thử:

Hệ bất phương trình

Mỗi bất phương trình một dòng. Tập nghiệm của hệ là giao các tập nghiệm; trên trục số có thể thấy tập nghiệm của từng bất phương trình

Thử:
📚 Lí thuyết: cách giải bất phương trình

Bất phương trình bậc nhất giải như phương trình: chuyển các hạng tử chứa x sang vế trái, các số sang vế phải, rồi chia cho hệ số của x. Quy tắc quan trọng: khi nhân hoặc chia hai vế cho một số âm, bất phương trình đổi chiều: −2x > 6 → x < −3.

Bất phương trình bậc hai ax² + bx + c > 0 giải nhờ định lí về dấu của tam thức bậc hai: tam thức cùng dấu với a ở ngoài khoảng hai nghiệm và trái dấu với a ở trong khoảng hai nghiệm (“trong trái ngoài cùng”); khi a > 0, parabol có bề lõm hướng lên. Nếu tam thức vô nghiệm (D < 0), nó cùng dấu với a trên cả trục số.

Bảng xét dấu: chuyển tất cả về một vế, phân tích thành nhân tử và biểu diễn các nghiệm trên trục số. Chúng chia trục số thành các khoảng, trên mỗi khoảng biểu thức giữ nguyên dấu. Dấu được xác định bằng cách thay một số bất kì trong khoảng; tập nghiệm gồm các khoảng có dấu cần tìm. Nhân tử có số mũ chẵn không đổi dấu khi đi qua nghiệm của nó.

Bất phương trình chứa ẩn ở mẫu không được nhân hai vế với mẫu vì chưa biết dấu của mẫu. Chuyển tất cả về một vế, quy đồng mẫu rồi lập bảng xét dấu. Nghiệm của mẫu trên trục số luôn là chấm rỗng: tại đó phân thức không xác định.

Bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối: với c > 0, |A| < c tương đương với −c < A < c, còn |A| > c tương đương với A > c hoặc A < −c. Nếu có nhiều dấu giá trị tuyệt đối, nghiệm của các biểu thức bên trong chia trục số thành các khoảng; trên mỗi khoảng bỏ dấu giá trị tuyệt đối theo dấu, giải rồi lấy hợp các nghiệm. Ở Đức và Slovakia, mọi bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối đều được giải như vậy, xét từng trường hợp.

Hệ bất phương trình gồm nhiều bất phương trình phải đúng đồng thời. Giải từng bất phương trình và biểu diễn tập nghiệm trên cùng một trục số; tập nghiệm của hệ là phần chung. Với các tia: x > 2 và x > 5 cho x > 5, còn x > 2 và x < 5 cho 2 < x < 5. Với “hoặc” thì ngược lại: lấy hợp các tập nghiệm.

Bất phương trình mũ và lôgarit được giải nhờ tính đơn điệu: với cơ số a > 1, các hàm aˣ và logₐx đồng biến nên bất phương trình giữ nguyên chiều; với 0 < a < 1 chúng nghịch biến nên đổi chiều: (1/2)ˣ ≥ (1/2)⁻² → x ≤ −2. Viết số dưới dạng lũy thừa hoặc lôgarit cùng cơ số: 8 = 2³, 2 = log₃9. Với bất phương trình lôgarit, trước hết tìm điều kiện xác định (biểu thức dưới dấu lôgarit phải dương), rồi kết hợp nghiệm với điều kiện đó. Cách nhập: 2^(x+1)>8, log_3(x-1)<2.

Bất phương trình chứa căn được giải bằng hệ. Căn bậc hai có nghĩa khi biểu thức dưới dấu căn không âm, và bản thân căn không bao giờ âm. Vì vậy √f < g tương đương với hệ f ≥ 0, g > 0, f < g², còn √f > g chia thành hai trường hợp: g < 0, f ≥ 0 hoặc g ≥ 0, f > g². Chỉ được bình phương khi cả hai vế đều không âm. Cách nhập: sqrt(x+2)>x hoặc √(x+2)>x.

Cách viết tập nghiệm: ngoặc tròn nghĩa là đầu mút không thuộc tập nghiệm (dấu < hoặc >, vô cực), ngoặc vuông nghĩa là thuộc (≤ hoặc ≥). Ở Việt Nam viết S = (−∞; 2) ∪ [3; +∞). Ở Pháp và Đức viết ]−∞ ; 2[ ∪ [3 ; +∞[, ở Ba Lan đầu mút đóng kí hiệu là ⟨3, ở các nước nói tiếng Anh tập nghiệm thường được viết bằng bất đẳng thức. Công cụ dùng cách viết của ngôn ngữ trang và cho cả hai dạng: bất đẳng thức và khoảng.

Nhập tự do: x^2-5x+6>0, (x+3)/(x-2)<=0, -3<2x+1<=5. Dấu không chặt: <= và >= hoặc ≤ và ≥ từ các nút phía trên ô nhập.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ này miễn phí chứ?

Có, máy tính này miễn phí và không cần đăng ký. Mọi phép tính đều diễn ra ngay trong trình duyệt, không phải trên máy chủ.