Tổ hợp, chỉnh hợp, hoán vị và xác suất — giải từng bước như trong sách giáo khoa

Nếu đổi chỗ các phần tử đã chọn, có được cách khác không?

Có được chọn một phần tử nhiều lần không?

Thử:
📚 Lý thuyết: hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp và xác suất

Quy tắc nhân. Nếu lựa chọn thứ nhất có n cách và lựa chọn thứ hai có m cách thì cả hai có n·m cách. Mọi công thức tổ hợp đều xuất phát từ đây: chọn lớp trưởng, lớp phó và thủ quỹ từ 25 bạn có 25·24·23 cách.

Câu hỏi chính: thứ tự có quan trọng không? Hãy đổi chỗ các phần tử đã chọn. Nếu được cách khác (vị trí, vai trò, chữ số của mã) thì thứ tự quan trọng: đó là chỉnh hợp Aₙᵏ = n!/(n − k)!, còn khi chọn cả n phần tử là hoán vị Pₙ = n!. Nếu vẫn là cách cũ (một đội, một tập hợp, nhóm trực nhật) thì thứ tự không quan trọng: đó là tổ hợp Cₙᵏ = n!/(k!·(n − k)!).

Vì sao chia cho k!. Mỗi tập gồm k phần tử có k! cách sắp thứ tự, nên số cách chọn có thứ tự gấp k! lần: Cₙᵏ = Aₙᵏ/k!. Ba chữ A, B, C cho 6 chỉnh hợp nhưng chỉ 1 tổ hợp.

Có lặp. Nếu được chọn lại phần tử (chữ số của mã), mỗi vị trí trong k vị trí có n cách: nᵏ. Tổ hợp lặp (4 chiếc bánh từ 3 loại) đưa về tổ hợp thường: Cₙ₊ₖ₋₁ᵏ. Xếp chữ cái có chữ lặp: n! chia cho giai thừa số lần lặp của từng chữ — NGÂN HÀNG cho 8!/(3!·2!) cách xếp.

Xác suất cổ điển P(A) = n(A)/n(Ω): n(A) là số kết quả thuận lợi cho A, n(Ω) là số phần tử của không gian mẫu gồm các kết quả đồng khả năng, 0 ≤ P(A) ≤ 1. Gieo hai con xúc xắc có 6·6 = 36 kết quả. Khi đếm “ít nhất một” quá dài, dùng biến cố đối: P(A) = 1 − P(Ā).

Công thức Bernoulli. Nếu một phép thử được lặp lại n lần độc lập và mỗi lần thành công với xác suất p thì xác suất có đúng k lần thành công là P(X = k) = Cₙᵏ·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ. Tổ hợp ở đây là số cách chọn những lần thành công trong n phép thử.

Lỗi thường gặp: dùng tổ hợp thay cho chỉnh hợp khi vai trò khác nhau; quên chia cho k!; coi “ít nhất một” là “đúng một”; không rút gọn xác suất hoặc ra kết quả lớn hơn 1; với hộp quả cầu lại nhân các xác suất thay vì đếm số cách.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ này miễn phí chứ?

Có, máy tính này miễn phí và không cần đăng ký. Mọi phép tính đều diễn ra ngay trong trình duyệt, không phải trên máy chủ.