Số trung bình, trung vị, mốt, phương sai và độ lệch chuẩn — dán dãy số và nhận lời giải từng bước

Số liệu

Cách nhau bằng dấu cách, dấu chấm phẩy hoặc xuống dòng — có thể dán một cột từ bảng tính.

Phương sai:
Thử:
📚 Lý thuyết: số trung bình, trung vị, mốt, phương sai và độ lệch chuẩn

Số trung bình x̄ bằng tổng tất cả các giá trị chia cho cỡ mẫu n. Nếu số liệu cho bằng bảng tần số, trước hết nhân mỗi giá trị với tần số của nó: x̄ = (x₁n₁ + x₂n₂ + …)/n. Số trung bình là “điểm cân bằng” của số liệu: trên biểu đồ nó được đánh dấu bằng hình tam giác, và các chấm ở hai bên cân bằng nhau.

Trung vị là giá trị đứng giữa mẫu đã sắp xếp — vì vậy luôn sắp xếp các số trước. Nếu n lẻ, trung vị ở vị trí thứ (n + 1)/2; nếu n chẵn, trung vị là trung bình cộng của hai giá trị đứng giữa. Khác với số trung bình, trung vị hầu như không đổi khi có một giá trị rất lớn hoặc rất nhỏ.

Mốt là giá trị xuất hiện nhiều nhất. Có thể có nhiều mốt; nếu mọi giá trị xuất hiện như nhau thì không có mốt. Khoảng biến thiên R là hiệu giữa giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất.

Tứ phân vị chia mẫu đã sắp xếp thành bốn phần: một phần tư số liệu nhỏ hơn hoặc bằng Q₁, một nửa nhỏ hơn hoặc bằng trung vị, ba phần tư nhỏ hơn hoặc bằng Q₃. Khoảng tứ phân vị ΔQ = Q₃ − Q₁ (còn viết là IQR). Sách giáo khoa các nước dùng quy tắc khác nhau nên kết quả có thể lệch đôi chút: trung vị của hai nửa (Việt Nam, Mỹ, Nhật Bản, Nga), vị trí (n + 1)/4 (Indonesia, Ấn Độ, Anh), vị trí n/4, nếu nguyên thì lấy trung bình hai giá trị (Đức, Trung Quốc), vị trí n/4 làm tròn lên (Pháp). Hãy chọn quy tắc trong sách của bạn. Giá trị ngoại lệ là giá trị lớn hơn Q₃ + 1,5·ΔQ hoặc nhỏ hơn Q₁ − 1,5·ΔQ; biểu đồ hộp đánh dấu nó bằng một chấm riêng.

Phương sai là trung bình cộng của bình phương các độ lệch so với số trung bình: s² = Σ(xᵢ − x̄)²/n. Khi số trung bình không đẹp, dùng s² = Σxᵢ²/n − x̄². Độ lệch chuẩn s = √s² cho biết các giá trị thường cách số trung bình bao xa, cùng đơn vị với số liệu. Sách giáo khoa phổ thông chia cho n. Khi số liệu là mẫu lấy từ một tổng thể lớn hơn (như ở đại học và trong thống kê), chia cho n − 1 để được phương sai hiệu chỉnh ŝ² và độ lệch chuẩn ŝ. Máy tính cho cả hai.

Lỗi thường gặp: lấy trung vị khi chưa sắp xếp số liệu; khi n chẵn chỉ lấy một giá trị giữa thay vì trung bình cộng của hai giá trị; nhầm phương sai với độ lệch chuẩn; chia cho n − 1 khi thầy cô yêu cầu chia cho n (hoặc ngược lại); với bảng tần số, chia cho số hàng thay vì tổng các tần số.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ này miễn phí chứ?

Có, máy tính này miễn phí và không cần đăng ký. Mọi phép tính đều diễn ra ngay trong trình duyệt, không phải trên máy chủ.