Теңдеулер мен жүйелер — оқулықтағыдай енгізіп, қадамдық шешімін алыңыз

Теңдеу

Формулаға қою:
Көріңіз:

Сызықтық теңдеулер жүйесі

Көріңіз:
📚 Теория: теңдеулерді қалай шешеді

Сызықтық теңдеу ax + b = 0 мүшелерді көшіру арқылы шешіледі: x бар мүшелер — солға, сандар — оңға (көшіргенде таңба өзгереді), содан кейін екі жағын да x алдындағы коэффициентке бөледі.

Квадрат теңдеу ax² + bx + c = 0 дискриминант D = b² − 4ac арқылы шешіледі. Егер D > 0 — екі түбір, D = 0 — бір түбір, D < 0 — нақты түбірі жоқ. Түбірлері: x = (−b ± √D) / 2a.

Кубтық теңдеу ax³ + bx² + cx + d = 0 мектепте іріктеу арқылы шешіледі: «әдемі» (рационал) түбір болса, ол міндетті түрде ±p/q сандарының арасында болады, мұнда p — бос мүшенің бөлгіші, q — бас коэффициенттің бөлгіші. Түбірді тапқан соң көпмүшені (x − түбір) өрнегіне бөлеміз — кәдімгі квадрат теңдеу қалады.

Дәрежесі 4 және одан жоғары теңдеулерді алдымен ықшамдайды: x-ті жақша сыртына шығарады, ал теңдеуде тек x⁴, x² және сан болса (биквадрат теңдеу), t = x² алмастыруын жасайды. Алмастыру болмаса, ±p/q арасынан рационал түбірлерді іздеп, көпмүшені (x − түбір) өрнегіне бөледі. Дәл түбірлер болмаса, оларды сандық әдіспен табады, ал олардың дәл санын Штурм теоремасы береді.

Бөлшек теңдеулерді ортақ бөлімге көбейтеді, бірақ алдымен МРЖ-ны жазады: бөлім нөлге тең емес. Түбірі бар теңдеуді екінші жағы теріс емес болған жағдайда квадраттайды. Модулі бар теңдеуді анықтама бойынша немесе аралықтар әдісімен шешеді. МРЖ-ға не шартқа сай келмейтін түбірлер бөгде түбірлер болып саналады, оларды алып тастайды.

aˣ = b көрсеткіштік теңдеулері былай шешіледі: b саны a-ның дәрежесі болса немесе сандар бір негізге келтірілсе, дәреже көрсеткіштерін теңестіреді; b ≤ 0 болса, түбірлері жоқ, себебі aˣ > 0; әйтпесе логарифмнің анықтамасы бойынша x = logₐb. Теңдеуде a²ˣ және aˣ болса, t = aˣ, t > 0 алмастыруын жасайды. Логарифмдік теңдеулер МРЖ-дан басталады: логарифм таңбасының астында тек оң сандар болады. Логарифмдердің қасиеттері бойынша бір логарифмге келтіріп, аргументке көшеді: logₐf = c ⇔ f = aᶜ. МРЖ-дан тыс түбірлер — бөгде түбірлер. Жазылуы: 2^(x+1)=8, log_3(x-1)=2, ln x, lg x.

Сызықтық теңдеулер жүйесі Гаусс әдісімен шешіледі: теңдеулерді бір-біріне қосып, белгісіздерді кезекпен жояды, соңғы теңдеуде біреуі ғана қалғанша; содан кейін табылған мәндерді төменнен жоғары қарай қоямыз (кері жүріс).

Еркін жазу: 2x+6=0, 3(x-1)=2x+5, y*9, бөлшектер мен ондық сандар жарайды. Түбір — sqrt(x+3) немесе √(x+3), модуль — |x-2|. Жүйеде әр жол — бір теңдеу, айнымалылар — кез келген әріп (x, y, z…).

Жиі қойылатын сұрақтар

Бұл тегін бе?

Иә, бұл калькулятор тегін және тіркелуді қажет етпейді. Барлығы серверде емес, тікелей браузерде есептеледі.