Функция шектері — оқулықтағыдай енгізіңіз, қадамдық шешімі мен дәптерге жазылуын алыңыз

Функцияның шегі

lim

x ұмтылады:
Формулаға қою:
Көріңіз:
📚 Теория: шектерді қалай табады

Алдымен — мәнін қою. Егер функция нүктеде анықталған және үзіліссіз болса (көпмүше, бөлімі нөлге тең емес бөлшек, түбір, синус, өз облысындағы логарифм), шегі оның мәніне тең: x → 2 кезінде lim (x² + 3x) мәні 2² + 3·2 = 10.

0/0 анықталмағандығы көпмүшелерден тұратын бөлшекте алым мен бөлімнің x − a өрнегіне бөлінетінін білдіреді. Оларды көбейткіштерге жіктейді (ортақ көбейткішті шығару, квадраттар айырымы, квадрат үшмүшенің түбірлері, кубтар айырымы, Горнер схемасымен x − a өрнегіне бөлу), қысқартады және қайта қояды. Өрнекте түбір болса, алым мен бөлімді түйіндес өрнекке көбейтеді: (√a − b)(√a + b) = a − b².

c/0, мұндағы c ≠ 0: шек шексіз, нүктенің сол және оң жағындағы бөлімнің таңбасы маңызды. Таңбалар әртүрлі болса, −∞ және +∞ бір жақты шектері әртүрлі: Қазақстанда және ТМД елдерінде шек ∞-ге (таңбасыз шексіздікке) тең деп жазады, көптеген елдерде — шек жоқ деп.

Шексіздікте бөлшекті x-тің ең жоғары дәрежесіне бөледі: x → ∞ кезінде 1/x, 1/x²… бөлшектері нөлге ұмтылады. Нәтиже дәрежелерге байланысты: алымдікі кіші болса — шек 0, тең болса — жетекші коэффициенттердің қатынасы, алымдікі үлкен болса — шексіздік. Түбірлер айырымын (∞ − ∞) түйіндес өрнекке көбейтіп, бөледі; бөлшектер айырымын ортақ бөлімге келтіреді.

Тамаша шектер. Біріншісі: x → 0 кезінде sin x/x → 1, екіншісі: x → ∞ кезінде (1 + 1/x)ˣ → e. Олардан u → 0 кезіндегі эквиваленттіліктер шығады: sin u ~ u, tg u ~ u, arcsin u ~ u, 1 − cos u ~ u²/2, eᵘ − 1 ~ u, aᵘ − 1 ~ u ln a, ln(1 + u) ~ u, √(1 + u) − 1 ~ u/2. Көбейтінді мен бөліндіде шексіз аз шаманы эквивалентімен ауыстырады: lim sin 3x/(5x) = lim 3x/(5x) = 3/5. Көп елде оның орнына көбейтіп, бөледі: (sin 3x/(3x))·(3x/(5x)) → 1·3/5. 1^∞ анықталмағандығы былай ашылады: lim Bᴱ = e^(lim (B − 1)·E).

Лопиталь ережесі. Егер x → a кезінде алымы мен бөлімі екеуі де нөлге немесе екеуі де шексіздікке ұмтылса, онда оң жақтағы шек бар болғанда lim f/g = lim f′/g′. Алымы мен бөлімін бөлек дифференциалдайды, бөлінді ережесімен емес. 0·∞ түріндегі анықталмағандықты алдымен бөлшек түрінде жазады (x ln x = ln x/(1/x)), ∞ − ∞ ортақ бөлімге келтіріледі, ал 0⁰ мен ∞⁰ e арқылы жазылады: Bᴱ = e^(E·ln B). Калькулятор Лопиталь ережесін жіктеу мен тамаша шектер көмектеспегенде ғана қолданады және әр қолданудан кейін оларды қайта байқап көреді.

Бір жақты шек — x нүктеге тек бір жақтан жақындағанда. Қазақстанда, ТМД елдерінде және Жапонияда x → 2 − 0 (сол жақтан) және x → 2 + 0 (оң жақтан) деп жазады, көптеген елдерде — x → 2⁻ және x → 2⁺. Екі бір жақты шек тең болса, нүктедегі шек бар.

Еркін жазу: (x^2-4)/(x-2), sqrt(x+2) немесе √, нүкте — сан, бөлшек (1/2), pi/2, inf, +∞ немесе −∞. Толығымен қоюға болады: lim x->2 (x^2-4)/(x-2).

Жиі қойылатын сұрақтар

Бұл тегін бе?

Иә, бұл калькулятор тегін және тіркелуді қажет етпейді. Барлығы серверде емес, тікелей браузерде есептеледі.