Тригонометрия — мәндер, ықшамдау және теңдеулер қадам бойынша шешімімен
Тапсырма
Өрнекті, теңдеуді немесе ықшамдау керек нәрсені дәптерге жазғандай енгізіңіз. Градус белгісі жоқ сан градус деп есептеледі, радиандар π арқылы жазылады.
Қалай шешілді — қадам бойынша
Осы бұрыштың қалған функциялары
Графикте: түбірлер неге шексіз көп
y = a қызғылт сары түзуі толқынды шешім нүктелерінде қиып өтеді. Синус пен косинус 2π сайын қайталанады (бұл — период), сондықтан қиылысу нүктелері шексіз тізбек құрайды — әр периодта түбірлердің сол жиыны қосылады. Жауаптағы «+ 2πn» немесе «+ πn» осыдан шығады.
Бірлік шеңберде
Бұрыш cos осінен сағат тіліне қарсы бағытта салынады. Бұрыштың косинусы — нүктенің горизонталь координатасы, синусы — вертикаль координатасы. sin x = a теңдеуінің шешімдері — биіктігі a-ға тең нүктелер (горизонталь түзу), ал cos x = a теңдеуінікі — горизонталь координатасы керекті мәнге тең нүктелер (вертикаль түзу). Әдетте шеңберде мұндай нүкте екеу — сондықтан әр айналымда екі түбір болады.
Бұрыш cos осінен сағат тіліне қарсы бағытта салынады. Косинус — нүктенің горизонталь координатасы, синус — вертикаль координатасы.
Тікбұрышты үшбұрыш
Кез келген екі шаманы енгізіңіз, олардың кемінде біреуі қабырға болсын — қалғаны есептеледі.
sin α = a/c — қарсы жатқан катеттің гипотенузаға қатынасы, cos α = b/c — іргелес жатқан катеттің гипотенузаға қатынасы, tg α = a/b — қарсы жатқан катеттің іргелес жатқан катетке қатынасы.
Қалай шешілді — қадам бойынша
Мәндер кестесі
Негізгі бұрыштардың мәндері — олар жиі сұралады. Сызықша функцияның бұл нүктеде анықталмағанын білдіреді.
| Градустар | Радиандар | sin | cos | tg | ctg |
|---|
Негізгі формулалар
Тепе-теңдіктер
| sin²x + cos²x = 1 | негізгі тепе-теңдік |
| tg x = sin x / cos x | ctg x = cos x / sin x |
| tg x · ctg x = 1 | 1 + tg²x = 1/cos²x |
Аргументтерді қосу
| sin(α ± β) = sin α·cos β ± cos α·sin β |
| cos(α ± β) = cos α·cos β ∓ sin α·sin β |
| tg(α ± β) = (tg α ± tg β) / (1 ∓ tg α·tg β) |
Қос бұрыш және жарты бұрыш
| sin 2α = 2·sin α·cos α | |
| cos 2α = cos²α − sin²α = 1 − 2sin²α = 2cos²α − 1 | |
| sin²α = (1 − cos 2α)/2 | cos²α = (1 + cos 2α)/2 |
Келтіру формулалары
Ереже: π/2 мен 3π/2-ден функция «кофункцияға» ауысады (sin ↔ cos, tg ↔ ctg), π мен 2π-ден — ауыспайды. Таңба бастапқы бұрыш жатқан ширекке қарай алынады.
| sin(π/2 − α) = cos α | cos(π/2 − α) = sin α |
| sin(π − α) = sin α | cos(π − α) = −cos α |
| sin(π + α) = −sin α | cos(π + α) = −cos α |
| sin(2π − α) = −sin α | cos(2π − α) = cos α |
📚 Теория: қарапайым теңдеулерді қалай шешеміз
Қарапайым тригонометриялық теңдеу — бұл sin x = a, cos x = a, tg x = a түріндегі теңдік. Оны шешу дегеніміз — керекті функция a-ға тең болатын барлық бұрыштарды табу. Мұндай бұрыштар шексіз көп: функциялар периодты, сондықтан жауап бүтін n параметрі бар жалпы формуламен жазылады.
Синустың периоды 2π, бірақ кесіндідегі түбірлері π/2-ге қатысты симметриялы орналасқан, сондықтан формулада (−1)ⁿ көбейткіші мен πn периоды бар. Косинустың түбірлері нөлге қатысты симметриялы — ± таңбасы осыдан шығады. Тангенстің периоды π, әрі формуласы ең қарапайым.
Дербес жағдайларды бөлек есте сақтайды: sin x = 0, ±1 және cos x = 0, ±1. Жалпы формула оларға да дұрыс, бірақ ұзақ, ал қысқа жазылуы емтиханда уақыт үнемдейді.
Егер |a| > 1 болса, синусы немесе косинусы бар теңдеудің шешімі жоқ: бұл функциялар ешқашан −1-ден 1-ге дейінгі кесіндіден шықпайды. Тангенс пен котангенсте мұндай шектеу жоқ — олар кез келген мәнді қабылдайды.
Кесіндідегі түбірлерді табу үшін (емтихан есебінің ә) бөлімі) әр серияны a ≤ x₀ + Tk ≤ b қос теңсіздігіне қойып, бүтін k мәндерін табады. (−1)ⁿ немесе ± бар серияны алдымен екі серия етіп жазады — сонда екінші ширектегі түбір жоғалмайды. Мұндай іріктеу сандық шеңбер бойынша іріктеумен бірдей есептеледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл тегін бе?
Иә, бұл калькулятор тегін және тіркелуді қажет етпейді. Барлығы серверде емес, тікелей браузерде есептеледі.