Антидериватив — ар бир кадамдын деталдуу бөлүштүрүлүшү жана график менен
f(x) функциясы
Баштапкы функция
Антитуунду F(x) – бул функция, анын туундусу оригиналды кайтарып берет: F′(x) = f(x). Антидеривативге ар кандай туруктуу С кошулушу мүмкүн, ошондуктан ал дайыма жазылат.
Кантип эсептелген — кадам сайын
Ар бир кадам колдонулган техниканы атайт жана алмаштырууну көрсөтөт, андыктан чечимди дептериңизге көчүрүп алса болот.
Баштапкы функцияны текшерүү
«F — f үчүн баштапкы функция экенин далилдегиле» маселесиндеги F(x)-ти же өз жообуңузду киргизиңиз: F′(x)-ти таап, жогорудагы талаадагы f(x) менен салыштырабыз. Биздин жооптон турактууга айырмаланган жооп да туура.
Функциянын графиги жана анын антитуундусу
Көк ийри сызык f(x) функциясы, кызгылт сарысы F(x) антитуундусу. Шилтемени текшериңиз: f(x) оң болсо, антидериватив көбөйөт; f(x) терс болсо, ал төмөндөйт; мында f(x) = 0 антитуундунун чокусу же өрөөнү бар. Туунду менен салыштырганда дал ушул тескери байланыш.
Антидеривативдердин таблицасы
Негизги формулалар. С – эркин константа. Ар бир сапты текшерүү оңой: оң тилкени айырмалап, сол тилкени аласыз.
| f(x) | ∫f(x) dx |
|---|---|
| 0 | C |
| 1 | x + C |
| xⁿ, n ≠ −1 | xⁿ⁺¹/(n + 1) + C |
| 1/x | ln|x| + C |
| eˣ | eˣ + C |
| aˣ | aˣ/ln a + C |
| sin x | −cos x + C |
| cos x | sin x + C |
| 1/cos²x | tg x + C |
| 1/sin²x | −ctg x + C |
| 1/(1 + x²) | arctg x + C |
| 1/√(1 − x²) | arcsin x + C |
Аныкталган интеграл — графиктин астындагы аймак → · тескери операция — туунду →
📚 Теория: интеграциялоо техникасы
Интеграция - бул дифференциацияга тескери операция. f үчүн антитуундуну табуу туундусу f ге барабар функцияны тандоону билдирет. Чек ар дайым бирдей: жоопту айырмалоо.
Сызыктуулугу: сумманын интегралы интегралдардын суммасына барабар, туруктуу фактор сырттан алынат. Сызыктуу алмаштыруу: ∫f(kx + b) dx = F(kx + b)/k — сызыктуу туюнтма x ордуна интегралдын астында турганда.
Бөлүктөр боюнча интеграция: ∫u dv = u·v − ∫v du. Бул x·eˣ же x·sin x сыяктуу продукцияларга колдонулат. Ар бир интегралды элементардык функциялар аркылуу туюндуруу мүмкүн эмес — мисалы, ∫e^(−x²) dx жабык формулага ээ эмес жана бул нормалдуу.
u катары эмнени алуу керек. u катары дифференцирлегенде жөнөкөйлөшкөн көбөйтүүчүнү, dv катары оңой интегралданганын алабыз. Логарифм жана тескери тригонометриялык функциялар (arctg x, arcsin x) u катары алынат: алардын туундулары — бөлчөктөр. Көп мүчө eˣ, sin x жана cos x жанында u болот, ал эми логарифм же тескери тригонометриялык функция жанында dv-га кетет. Мисалы, ∫arctg x dx = x·arctg x − ∫x dx/(x² + 1) = x·arctg x − ln(x² + 1)/2 + C.
Рационалдык бөлчөктөр. Эгер алымдын даражасы бөлүмдүн даражасынан кичине болбосо, адегенде бурч менен бөлүп, бүтүн бөлүгүн бөлүп алабыз. Андан кийин бөлүмдү көбөйтүүчүлөргө, бөлчөктү жөнөкөй бөлчөктөргө ажыратабыз: A/(x − a), B/(x − a)², (Cx + D)/(x² + px + q). Коэффициенттер тамырларды коюу жана x тин бирдей даражаларынын коэффициенттерин барабарлоо аркылуу табылат; ар бир жөнөкөй бөлчөк логарифм, даража же арктангенс берет.
Тамырлар жана eˣ. Эгер тамыр астында квадраттык үч мүчө болсо, толук квадратты бөлүп алып, интегралды таблицадан алабыз: ∫dx/√(x² ± a²) = ln|x + √(x² ± a²)| + C, ∫dx/√(a² − x²) = arcsin(x/a) + C, ∫√(a² − x²) dx = (x/2)·√(a² − x²) + (a²/2)·arcsin(x/a) + C. Сызыктуу туюнтманын тамырын t = √(kx + b) алмаштыруусу менен, eˣ катышкан бөлчөктү t = eˣ алмаштыруусу менен жоёбуз: алмаштыруудан кийин рационалдык бөлчөк калат. Квадраттык үч мүчөнүн тамырына бөлүнгөн n-даражадагы көп мүчө аныкталбаган коэффициенттер ыкмасы менен интегралданат: ∫Pₙ(x)/√(ax² + bx + c) dx = Qₙ₋₁(x)·√(ax² + bx + c) + λ∫dx/√(ax² + bx + c); Qₙ₋₁ коэффициенттери жана λ эки тарабын дифференцирлөө аркылуу табылат. ∫dx/((x − α)ⁿ√(ax² + bx + c)) интегралы x − α = 1/t алмаштыруусу менен ушундай эле түргө келтирилет, мисалы ∫dx/(x√(1 − x²)) = −ln|(1 + √(1 − x²))/x| + C.
Тригонометриялык интегралдар. Эгер синус же косинус так даражада болсо, бир көбөйтүүчү бөлүнүп алынат, калганы sin²x + cos²x = 1 аркылуу туюнтулат жана t = cos x (же t = sin x) алмаштыруусу жасалат. Эки даража тең жуп болсо, даража төмөндөтүлөт: sin²x = (1 − cos 2x)/2, cos²x = (1 + cos 2x)/2. sin mx·cos nx көбөйтүндүсү суммага айландырылат, ал эми tgⁿx 1 + tg²x = 1/cos²x формуласы менен ажыратылат. Таблица боюнча ∫dx/sin x = ln|tg(x/2)| + C жана ∫dx/cos x = ln|tg(x/2 + π/4)| + C.
sin x жана cos x-тен турган бөлчөк. sin x ордуна −sin x койгондо функция белгисин өзгөртсө, t = cos x алмаштыруусу жасалат; cos x ордуна −cos x койгондо өзгөртсө — t = sin x; экөөнү тең алмаштырганда өзгөрбөсө — t = tg x. Башка учурларда универсалдуу алмаштыруу t = tg(x/2) жардам берет: sin x = 2t/(1 + t²), cos x = (1 − t²)/(1 + t²), dx = 2dt/(1 + t²). Алмаштыруудан кийин рационалдык бөлчөк чыгат.
Чекит аркылуу өткөн баштапкы функция. f-тин бардык баштапкы функциялары турактууга айырмаланат: F(x) = G(x) + C. Эгер F графиги M(x₀; y₀) чекити аркылуу өтсө, анын координаталары коюлат: G(x₀) + C = y₀, мындан C = y₀ − G(x₀). Чекитти жооптун астындагы «F(x₀) = y₀» талааларына киргизиңиз — C чыгарылыш менен бирге табылат.
Көп берилүүчү суроолор
Бул акысызбы?
Ооба, бул калькулятор акысыз жана катталууну талап кылбайт. Баары серверде эмес, түз эле браузерде эсептелет.