Барабарсыздыктар — китептегидей киргизиңиз, кадам боюнча чыгарылышын жана сан огун алыңыз
Барабарсыздык
Барабарсыздыктар системасы
Ар бир барабарсыздык — өз сабында. Системанын чыгарылышы — чыгарылыштардын жалпы бөлүгү; сан огунда ар бир барабарсыздыктын чыгарылышы көрүнөт
📚 Теория: барабарсыздыктарды кантип чыгарышат
Сызыктуу барабарсыздык теңдеме сыяктуу чыгарылат: x бар кошулуучулар — солго, сандар — оңго, анан x алдындагы коэффициентке бөлүшөт. Башкы эреже: эки жагын тең терс санга көбөйткөндө же бөлгөндө барабарсыздыктын белгиси карама-каршыга өзгөрөт: −2x > 6 → x < −3.
Квадраттык барабарсыздык ax² + bx + c > 0 үч мүчөнүн тамырлары жана парабола аркылуу чыгарылат: a > 0 болсо, бутактар жогору багытталган, үч мүчө кичине тамырдан солдо жана чоң тамырдан оңдо оң, ал эми тамырлардын ортосунда терс. Тамырлар жок болсо (D < 0), бүт сан огунда белги бирдей — a санынын белгиси.
Интервалдар методу: баарын бир жакка которуп, көбөйтүүчүлөргө ажыратышат жана нөлдөрдү сан огуна белгилешет. Алар сан огун аралыктарга бөлөт, ар бир аралыкта туюнтма белгисин сактайт. Белгини аралыктагы каалаган санды коюп табышат, жооп — керектүү белгидеги аралыктар. Жуп даражадагы көбөйтүүчү өз нөлү аркылуу өткөндө белгисин өзгөртпөйт.
Бөлчөк-рационалдык барабарсыздыкты бөлүмгө көбөйтүүгө болбойт: анын белгиси белгисиз. Баарын бир жакка которуп, жалпы бөлүмгө келтиришет жана интервалдар методу менен чыгарышат. Бөлүмдүн нөлдөрү сан огунда дайыма бош тегерек — ал жерде бөлчөк аныкталган эмес.
Модулдуу барабарсыздык: c > 0 болгондо |A| < c барабарсыздыгы −c < A < c кош барабарсыздыгына тең күчтүү, ал эми |A| > c — A > c же A < −c жыйындысына. Модулдар бир нече болсо, астындагы туюнтмалардын нөлдөрү түз сызыкты аралыктарга бөлөт; ар бир аралыкта модулдарды белгисине жараша ачып, барабарсыздыкты чыгарышат да, жоопторду бириктиришет. Германия менен Словакияда модулдуу ар кандай барабарсыздыкты дал ушундай, учурларды карап чыгуу менен чыгарышат.
Барабарсыздыктар системасы — бир убакта аткарылышы керек болгон бир нече барабарсыздык. Ар бирин чыгарып, чыгарылыштарды бир сан огуна белгилешет; жооп — алардын жалпы бөлүгү. Шоолалар үчүн: x > 2 жана x > 5 бирге x > 5 берет, ал эми x > 2 жана x < 5 — 2 < x < 5. Жыйынды («же») — тескерисинче, чыгарылыштардын бириккени.
Көрсөткүчтүү жана логарифмдик барабарсыздыктар монотондуулук боюнча чыгарылат: a > 1 негизде aˣ жана logₐx функциялары өсүүчү, барабарсыздыктын белгиси сакталат, 0 < a < 1 болсо — кемүүчү, белги өзгөрөт: (1/2)ˣ ≥ (1/2)⁻² → x ≤ −2. Санды ошол эле негиздин даражасы же логарифми түрүндө жазышат: 8 = 2³, 2 = log₃9. Логарифмдик барабарсыздыкта адегенде мүмкүн болгон маанилер табылат — логарифмдин астында оң сандар гана, — ал жоопко чыгарылыш менен мүмкүн болгон маанилердин жалпы бөлүгү алынат. Жазылышы: 2^(x+1)>8, log_3(x-1)<2.
Тамыры бар барабарсыздыктар системалар менен чыгарылат. Тамыр астындагы туюнтма терс болбогондо гана тамыр аныкталат, ал тамырдын өзү терс болбойт. Ошондуктан √f < g — бул f ≥ 0, g > 0, f < g² системасы, ал √f > g — эки учур: g < 0, f ≥ 0 же g ≥ 0, f > g². Эки жагы тең терс болбогондо гана квадратка көтөрүүгө болот. Жазылышы: sqrt(x+2)>x же √(x+2)>x.
Жоопту жазуу: тегерек кашаа — учу кирбейт (катаал белги < же >, чексиздик), квадрат кашаа — кирет (≤ же ≥). Кыргызстанда x ∈ (−∞; 2) ∪ [3; +∞) деп жазышат, Франция менен Германияда — ]−∞ ; 2[ ∪ [3 ; +∞[, Польшада жабык учун ⟨3 деп белгилешет, англис тилдүү өлкөлөрдө жоопту көбүнчө барабарсыздыктар менен жазышат. Чыгаргыч барактын тилиндеги жазууну колдонот жана эки түрүн тең берет: барабарсыздыктар жана аралыктар.
Эркин жазуу: x^2-5x+6>0, (x+3)/(x-2)<=0, -3<2x+1<=5. Катаал эмес белгилер — <= жана >= же талаанын үстүндөгү баскычтардагы ≤ жана ≥.
Көп берилүүчү суроолор
Бул акысызбы?
Ооба, бул калькулятор акысыз жана катталууну талап кылбайт. Баары серверде эмес, түз эле браузерде эсептелет.
← Бардык математикалык аспаптар