Орточо, медиана, мода, дисперсия жана стандарттык четтөө — сандарды коюп, кадам боюнча чыгарылышын алыңыз

Маалыматтар

Боштук, үтүрлүү чекит аркылуу же жаңы саптан — таблицадан мамычаны коюуга болот.

Дисперсия:
Байкап көрүңүз:
📚 Теория: орточо, медиана, мода жана дисперсия деген эмне

Орточо арифметикалык x̄ — бардык сандардын суммасы алардын санына n бөлүнөт. Сандар жыштык таблицасы менен берилсе, ар бир маанини анын жыштыгына көбөйтүшөт: x̄ = (x₁n₁ + x₂n₂ + …)/n. Орточо — катардын «тең салмактуулук чекити»: диаграммада анын астында үч бурчтук турат, эки жагындагы чекиттер бири-бирин теңдештирет.

Медиана — иреттелген катардын ортосундагы сан. Адегенде сандарды сөзсүз өсүү тартибинде иреттешет. n так болсо, медиана (n + 1)/2 ордунда турат, жуп болсо — ортодогу эки сандын орточосу. Медиана орточодон айырмаланып, бир өтө чоң же өтө кичине сандан дээрлик өзгөрбөйт.

Мода — эң көп кездешкен маани. Мода бир нечеө болушу мүмкүн; бардык маанилер бирдей көп кездешсе, мода жок. Размах — эң чоң жана эң кичине сандардын айырмасы.

Квартилдер иреттелген катарды төрт бөлүккө бөлөт: сандардын төрттөн бири Q₁ ден ашпайт, жарымы — медианадан, төрттөн үчү — Q₃ төн. Квартилдер аралык размах IQR = Q₃ − Q₁. Ар кайсы өлкөлөрдүн окуу китептериндеги эсептөө эрежелери ар башка, ошондуктан жооптор дал келбеши мүмкүн: катардын жарымдарынын медианалары (Кыргызстан, Россия, АКШ, Япония), (n + 1)/4 орду (Индонезия, Индия, Улуу Британия), n/4 орду, бүтүн болсо эки сандын орточосу (Германия, Кытай), n/4 орду өйдө тегеректөө менен (Франция). Өз окуу китебиңиздин эрежесин тандаңыз. Чыгынды — квартилдерден 1,5·IQR ден ашык алыс турган сан; «муруттуу кутуда» ал өзүнчө чекит менен белгиленет.

Дисперсия — орточодон четтөөлөрдүн квадраттарынын орточо арифметикалыгы: D = Σ(xᵢ − x̄)²/n. Орточо ыңгайсыз болсо, D = Σxᵢ²/n − x̄² формуласы менен эсептешет. Стандарттык четтөө σ = √D сандар орточодон орточо канчалык алыстаарын маалыматтар менен бирдей бирдикте көрсөтөт. Мектепте адатта n ге бөлүшөт. Сандар чоң жыйындыдан алынган тандоо болсо (ЖОЖдо жана статистикада ушундай), n − 1 ге бөлүшөт: бул тандалма (түзөтүлгөн) дисперсия s². Калькулятор экөөнү тең эсептейт.

Көп кездешкен каталар: медиананы иреттелбеген катардан алуу; n жуп болгондо эки сандын орточосунун ордуна бир санды алуу; дисперсия менен стандарттык четтөөнү чаташтыруу; мугалим n күткөндө n − 1 ге бөлүү (жана тескерисинче); жыштык таблицасында жыштыктардын суммасына эмес, саптардын санына бөлүү.

Көп берилүүчү суроолор

Бул акысызбы?

Ооба, бул калькулятор акысыз жана катталууну талап кылбайт. Баары серверде эмес, түз эле браузерде эсептелет.