Türev — her adımın ayrıntılı bir dökümü ve bir grafikle birlikte
Fonksiyon f(x)
Türev
Nasıl hesaplandı - adım adım
Her adımda uygulanan kuralın adı verilir ve neyin değiştirildiği gösterilir, böylece çözüm not defterinize kopyalanabilir.
x₀ noktasında teğet denklemi — adım adım
Bir doğruya paralel veya dik, açılı ya da bir noktadan geçen teğet — adım adım
Fonksiyonun grafiği ve türevi
Mavi eğri f(x) fonksiyonudur, turuncu eğri ise f′(x) türevidir. Yeşil arka plan: f′(x) > 0 ve fonksiyon artıyor. Kırmızı arka plan: f′(x) < 0 ve fonksiyon azalıyor. Türevin sıfıra eşit olduğu noktalar grafikte işaretlenmiştir; bunlar ekstremumlardır (tepeler ve vadiler).
Türev nedir — üç anlam
Geometrik anlam
f'(x₀) türevi, x₀ noktasındaki grafiğe teğet doğrunun eğimidir, yani eğim açısının tanjantıdır. Büyük bir türev dik bir yükseliş anlamına gelir, negatif bir iniş anlamına gelir, sıfır ise teğetin yatay olduğu (tepe veya vadi) anlamına gelir. İşte tam da bu nedenle türevin işareti size fonksiyonun artan mı yoksa azalan mı olduğunu söyler.
Teğet denklemi
y = f(x) grafiğine x₀ noktasında çizilen teğet: y − f(x₀) = f′(x₀)(x − x₀). Önce f(x₀) bulunur, sonra f′(x) türevi ve eğim olan f′(x₀) değeri; iki sayı yerine yazılır ve denklem y = mx + n biçimine getirilir. Normal teğete diktir, eğimi −1/f′(x₀) olur. Bu sayfada x₀ yazılır yazılmaz teğet ve normal denklemleri türevin altında görünür.
Değme noktası verilmemişse apsisine x₀ denir ve x₀'a göre bir denklem kurulur. Teğet y = mx + n doğrusuna paralelse eğimler eşittir: f′(x₀) = m. Teğet bu doğruya dikse eğimlerin çarpımı −1'dir: f′(x₀)·m = −1. Teğet x ekseninin pozitif yönüyle α açısı yapıyorsa f′(x₀) = tan α'dır. Teğet A(x₁, y₁) noktasından geçiyorsa bu noktanın koordinatları teğet denklemini sağlar: y₁ − f(x₀) = f′(x₀)(x₁ − x₀). Her kök bir değme noktasının apsisidir ve her birinde teğet denklemi yazılır. Dört soru da “Bir doğruya paralel veya dik, açılı ya da bir noktadan geçen teğet” bölümünde adım adım çözülür.
Fiziksel anlam
Bir fonksiyon bir cismin konumunu s(t) süresinin bir fonksiyonu olarak tanımlıyorsa, o zaman s′(t) türevi anlık hızdır ve ikinci türev s″(t) ivmedir. Genel olarak türev, bir miktarın değişim oranıdır: x değiştikçe y'nin ne kadar hızlı değiştiği. Newton'un türevi tanıttığı orijinal anlam budur.
Cebirsel anlam
Türev resmi olarak artış oranlarının limitidir: f′(x) = lim (f(x+h) − f(x)) / h, h → 0 olarak. Küçük bir h adımı atıyoruz, fonksiyonun ne kadar değiştiğini görüyoruz ve adımın uzunluğuna bölüyoruz. Adım sıfıra yaklaştıkça oran noktadaki tam değişim oranına yaklaşır.
Türev ve ekstremum
Maksimum ve minimum noktalarda teğet yatay olduğundan buradaki türev sıfıra eşittir. En büyük ve en küçük değerleri bulmanın ana tekniği budur: türevi sıfıra ayarlayın ve kökleri bulun. Böyle bir noktadan geçerken türevin işareti “+”dan “-”ye değişirse bu maksimumdur; Minimum "-" ile "+" arası.
Türev tablosu
Temel formüller, yukarıdaki dökümde kullanılanlarla aynıdır. C bir sabittir, a > 0.
| f(x) | f′(x) |
|---|---|
| C | 0 |
| xⁿ | n·xⁿ⁻¹ |
| 1/x | −1/x² |
| √x | 1/(2√x) |
| eˣ | eˣ |
| aˣ | aˣ·ln a |
| ln x | 1/x |
| loga x | 1/(x·ln a) |
| sin x | cos x |
| cos x | −sin x |
| tg x | 1/cos²x |
| ctg x | −1/sin²x |
| arcsin x | 1/√(1 − x²) |
| arccos x | −1/√(1 − x²) |
| arctg x | 1/(1 + x²) |
📚 Farklılaşma kuralları
Bir toplamın türevi, türevlerin toplamına eşittir: (u + v)′ = u′ + v′. Dışarıdan sabit bir faktör alınır: (C·u)′ = C·u′.
Çarpım kuralı: (u·v)′ = u′·v + u·v′. Bölüm kuralı: (u/v)′ = (u′·v − u·v′) / v².
Bileşik fonksiyon için zincir kuralı: önce dış fonksiyonun türevini alın, ardından içteki fonksiyonun türeviyle çarpın. Örneğin, (sin 2x)' = cos(2x)·2.
Sıkça sorulan sorular
Ücretsiz mi?
Evet, bu hesaplayıcı ücretsizdir ve kayıt gerektirmez. Tüm hesaplamalar bir sunucuda değil, doğrudan tarayıcınızda yapılır.