Aniq integral – Nyuton–Leybnis formulasi bilan grafik ostidagi yuza
f(x) funksiya
Integral qiymati
a dan b gacha ∫ f(x) dx aniq integral – [a; b] kesmada grafik va Ox o‘qi orasidagi yuza. O‘qdan pastdagi qismlar minus ishora bilan hisoblanadi.
Nyuton–Leybnis formulasi
Integral hisobining asosiy formulasi aniq integralni boshlang‘ich funksiya bilan bog‘laydi: a dan b gacha ∫ f(x) dx = F(b) − F(a), bu yerda F – f ning istalgan boshlang‘ich funksiyasi. Demak, yuzani yig‘indilar va limitlarsiz topish mumkin: boshlang‘ich funksiyani olib, chegaralarni qo‘yish kifoya.
📚 Nazariya: integral nima
Aniq integral ∫ₐᵇ f(x) dx – a dan b gacha f(x) grafigi va Ox o‘qi orasidagi shaklning yuzasi. Shakl minglab ingichka vertikal tasmalarga kesilgan deb tasavvur qiling: har birining yuzasi ≈ f(x)·(eni), integral esa tasmalar cheksiz ingichkalashganda ularning hammasining yig‘indisi.
Fizik ma’nosi: agar f(x) tezlik bo‘lsa, integral bosib o‘tilgan butun yo‘l; agar f(x) quvvat bo‘lsa, integral energiya. Integral o‘zgarish tezligini integral ostidagi funksiya beradigan kattalikni «to‘playdi».
Yuzaning ishorasi: grafikning Ox o‘qidan pastdagi qismlari manfiy hissa qo‘shadi. Shuning uchun, masalan, to‘liq davr bo‘yicha ∫ sin x dx nolga teng: yuqoridagi yuza pastdagisini qoplaydi.
Tez-tez beriladigan savollar
Bu bepulmi?
Ha, bu kalkulyator bepul va ro‘yxatdan o‘tishni talab qilmaydi. Hammasi serverda emas, to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzerda hisoblanadi.